Update 5 juli: Vol, helaas geen plaatsen meer beschikbaar!

Op 15 september 2017 zal Bellingcat-lid Christiaan Triebert een digital forensics workshop verzorgen voor VOGIN.
Hoe verifieer je informatie in het ‘post-truth’ tijdperk met alternative facts? Hoe weten we nog wat een feit is, en wat fake news? Hoe kun je zelf een simpele foto verifiëren, of zelfs diepgravend online onderzoek doen? Een dag lang zullen de tools en technieken die Bellingcat en anderen gebruiken voor hun online onderzoeken worden behandeld aan de hand van case-studies waarmee de deelnemers zelf aan de slag zullen gaan. De centrale onderwerpen van de dag zijn als volgt (alle onderdelen zullen cases bevatten waar de cursisten mee kunnen oefenen, zoals incidenten die die week gebeuren, maar ook openbare informatie aangaande de zaak MH17 en barrel bombs in Syrië, bijvoorbeeld):

  • Hoe vind je openbare (multimedia) informatie?
  • Hoe verifieer je openbare (multimedia) informatie? In dit deel van de dag zullen we beginnen met het verifiëren van openbare informatie aan de hand van simpele tools, welke allen gebruikt zullen worden met (live) case-studies.
  • Bellingcat’s methode: geolocatie. Hoe doe je dat? Wat doe je als de simpele tools niet werken, en je toch wilt uitvogelen waar een foto of video is gemaakt? Want is het wel echt in Nederland in 2016? Of in Afghanistan in 2017? Dan zullen we moeten geolocaten – ofwel, ra ra, waar ben ik? We zullen leren werken met o.a. kaartservices, satellietbeelden, en foto-databases.
  • Satellietbeelden. Waar vind je ze, en hoe gebruik je ze in een verificatieproces?
  • Het gebruikmaken van ‘crowdsourced’ verificatie platformen. Efficiënt gebruik maken van de power of the crowd.

-> Na de cursus: Hierbij een mooi overzicht van bronnen.
-> Radio uitzending: Ook Argos was erbij, met een interview met Christiaan Triebert (start op 6.30 min)

Aantal: maximaal 25 deelnemers, (en: vol = vol)
Datum en duur: 15 september van 10.00 tot 17.00 uur
Investering: € 285,- (geen BTW verschuldigd) incl koffie/thee/versnaperingen en uitstekende lunch
Locatie: Zilveren Toren in Amsterdam, naast het Centraal Station
Benodigd: eigen laptop

Aanmelden kan tot 10 augustus. Een bevestiging wordt binnen twee weken verstuurd, daarmee weet je of je een plek hebt bij deze unieke workshop. Begin september volgt een definitieve e-mail met daarin alle laatste gegevens.

Afmelden kan tot 21 augustus. Daarna wordt 50% in rekening gebracht. Een vervanger sturen kan uiteraard kosteloos. Met het versturen van je aanmelding ga je akkoord met het voorgaande.

Inschrijven kan eenvoudig via e-mail naar info@vogin.nl met subject ‘workshop Digital Forensics’ en daarin:

  • Organisatie
  • Voornaam + Achternaam
  • Straat + nr
  • Postcode + Plaats
  • e-mail
  • telefoonnummer

Indien de factuur naar een ander mailadres moeten worden gestuurd, svp dit erbij vermelden.

Op 19 juni 1980 kwamen meer dan honderd literatuuronderzoekers en wetenschappelijke bibliothecarissen bij elkaar in het Nederlands Congresgebouw in Den Haag. Het was een belangrijke, maar ongewone dag voor ze. Normaal zaten zij – in het pre-Google tijdperk – achter hun beeldscherm om als intermediair in wetenschappelijke databanken te zoeken voor hun collega’s: onderzoekers en wetenschappers. Oneerbiedig werden zij ook wel online machinisten genoemd.

Maar deze dag was anders: de congresdeelnemers zouden nieuws te horen krijgen over ontwikkelingen in de telecommunicatie en het online zoeken. Bovendien waren er internationale online informatiediensten aanwezig, die de nieuwste databanken op het gebied van wetenschappen en techniek demonstreerden.

Neelie Smit-Kroes, toenmalig staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, onder meer belast met telefonie, opende het congres en introduceerde het Nederlandse netwerkknooppunt van Euronet Diane. Diane (Direct Information Access Network for Europe) was een Europees netwerk dat tot doel had om tot één Europese informatiemarkt te komen, waarop voornamelijk wetenschappelijke, technische en zakelijke databanken toegankelijk waren.


Neelie Smit-Kroes, Wim Dik en Pierre Vinken

In die tijd was het niet eenvoudig om dergelijke databanken te bereiken. Een verbinding via een normale telefoonlijn leggen was technisch niet eenvoudig, storingsgevoelig en bovendien kostbaar. Sommige bibliotheken en onderzoeksinstellingen lieten binnen Nederland directe telefoonlijnen leggen, maar het was onbetaalbaar om een technisch instituut via een rechtstreekse lijn te verbinden met bijvoorbeeld de computer van de European Space Agency, ESA, in Frascati (Italië).

Meer dataverkeer

Helemaal onverwacht kwam de vraag naar betere dataverbindingen niet. Sinds 1972 was het dataverkeer in Nederland gestaag gegroeid en al in 1966 had de PTT de noodzaak van een datanetwerk voorzien. Maar in de bedrijfsplanning stond dat dit netwerk, genaamd Datanet-1, pas in 1980 operationeel moest zijn. In de tweede helft van de jaren zeventig werd duidelijk dat het te traag ging: het aantal netwerkuren nam exponentieel toe. Zo verbruikten honderd organisaties tussen 1977 en 1978 elk meer dan vijfduizend netwerkuren. Bovendien werd de aanleg van het eerste datanetwerk uiteindelijk vertraagd tot 1982.

Als voorlopige oplossing opende de PTT op 1 augustus 1977 een nationaal inbelpunt: DABAS (DataBase Access Service). Hier konden de online onderzoekers met een toegangscode en een wachtwoord een computer in Amsterdam bereiken en toegang krijgen tot grote mondiale netwerken zoals TYMNET en TELENET. En vanaf 1980 dus ook tot het Europese netwerk Diane.

Met Euronet Diane wilde de Europese Commissie de elektronische informatie-industrie stimuleren. Deze bestond op dat moment voornamelijk uit literatuuronderzoekers op universiteiten en onderzoeksinstellingen, maar ook financiële dienstverleners en technische bedrijven maakten er deel van uit. Via Euronet Diane konden zij gemakkelijker databanken in Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Italië bereiken.

Conferentie

Op 19 juni 1980 werd Euronet Diane gepromoot in Nederland. Er was een conferentie en een beurs. De conferentie was georganiseerd door NOBIN (Nederlands Orgaan ter Bevordering van de Informatieverzorging) en VOGIN (Vereniging van Online Gebruikers In Nederland, nu de Nederlandse Vereniging van Gebruikers van Interactieve Informatiesystemen). De beurs werd door Johan van Halm and Associates georganiseerd. Van deze dag is een fotoreportage bewaard gebleven.

De opening van Euronet Diane was niet alleen een evenement voor de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en voor Europese online bedrijven, maar het was ook een eerste publieke conferentie van de opkomende Nederlandse online informatie-industrie en van de belangenvereniging VOGIN. De status van de online informatiezoekers werd nog meer vergroot toen in hetzelfde jaar het VOGIN samen met de afdeling ITIS van VNU Database Publishing International (VNU DPI) het boek Inleiding tot online literatuuronderzoek publiceerde. Maar bovenal was 19 juni 1980 een coming-out voor de pre-internet pioniers.

Jak Boumans is auteur van Toen digitale media nog nieuw waren – Pre-internet in de polder (1967-1997)